اصفهان نوروز ریلیisfahan

اصفهان (تلفظ^ⓘ) کلان‌شهری در مرکز ایران، مرکز استان اصفهان و نیز شهرستان اصفهان است. اصفهان با سه میراث جهانی یونسکو، سومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران و مشهد،^[۱۸] یکصد و شصت و پنجمین شهر پرجمعیت جهان و نهمین شهر بزرگ و پرجمعیت غرب آسیا به‌شمار می‌رود. اصفهان همچنین، چهاردهمین کلان‌شهر پرجمعیت خاورمیانه است. کلان‌شهر اصفهان نیز با ۱۵ منطقه شهری، پس از تهران و مشهد سومین کلانشهر بزرگ ایران از نظر مساحت فضای شهری است.^[۱۹] شهر اصفهان کلان‌شهری است که نامش همواره در کنار رودخانه زاینده‌رود می‌آید.

این شهر در مرکز فلات ایران قرار دارد و پیش‌تر پایتخت امپراتوری‌های آل بویه و سلجوقیان بود. در دورهٔ صفوی^[۲۰] پس از جنگ ایران با ازبک‌ها در ۱۵۹۸، شاه عباس بزرگ مراحل انتقال پایتخت کشور از قزوین به اصفهان را آغاز کرد. اصفهان در دوران عباس و جانشینانش معرفِ ایران صفوی شد. اروپایی‌های بازدیدکنندهٔ اصفهان از بازآفرینی این شهر شگفت‌زده شدند و شاهد نشانه‌هایی از ایرانی‌تر شدنِ نخبگانِ سیاسیِ صفوی بودند. از آن زمان «اصفهان نصف جهان» اصطلاحی برای معرفی این شهر شد. شاه عباس بناهایی متعددی را در اصفهان ساخت و خودش نیز از معماران این شهر به‌شمار می‌رفت.^[۲۱]او واقعاً به‌دلیل خدمات و گسترش این شهر قابل ستودن است. بیشتر میدان نقش جهان در زمان حکومت شاه عباس ساخته شد.

این شهر بر روی دشتی هموار و در ارتفاع ۱۵۷۰ متری از سطح دریا واقع شده است که عامل پیدایش آن زاینده رود بیان می‌شود. این شهر به داشتن معماری ایرانی، پل‌های سرپوشیده، طیف گسترده‌ای از اماکن گردشگری تاریخی و مدرن و اِلِمان‌ها، مسجدها و مناره‌های منحصر به فردش نام‌آور است، همین امر سبب شده تا در فرهنگ عامه، اصفهان نصف جهان، لقب بگیرد. این شهر در آذر ۱۳۹۴ (دسامبر ۲۰۱۵) به همراه رشت به‌عنوان نخستین شهرهای ایران، به شبکه شهرهای خلاق جهان زیر نظر یونسکو پیوست و از ۱۳۹۷ به ابتکار شهرهای دوستدار کودک ملحق شد.^[۲۲][۲۳] براساس استانداردهای یونسکو، شهر خلاق، شهری است که از نوآوری و توانمندی‌های شهروندان در توسعه پایدار شهری بهره می‌برد.^[۲۴]اصفهان را امروزه پایتخت فرهنگی ایران نیز نامیده اند.

بناهای تاریخی متعددی در شهر وجود دارد که شماری از آن‌ها به‌عنوان میراث تاریخی در یونسکو به ثبت رسیده‌اند.^[۲۵]

گرچه صنایع در اصفهان از قدمت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است لیکن وَجه بارز اصفهان هنری و فرهنگی و تاریخی است. سالانه مسافران و گردشگران زیادی از داخل و خارج کشور به این استان سفر می‌کنند. صنعت طلا در اصفهان، بیشترین کارگاه و بزرگ‌ترین کارخانه‌های طلای ایران را در خود جای داده است.^[۲۶][۲۷]

صنایع دستی متعدد اصفهان نیز از دیرباز یکی از پایه‌های اقتصاد اصفهان بوده است.